Goede huisartsenzorg begint bij de doktersassistent

Bijna negen jaar was Kees Gillis voorzitter van de NVDA (Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten). Het heeft zijn kijk op doktersassistenten voorgoed veranderd. “Natuurlijk wist ik dat doktersassistenten méér deden dan de telefoon opnemen, maar als voorzitter besefte ik pas echt hoe divers, verantwoordelijk en medisch-inhoudelijk het werk feitelijk is.” Het heeft hem strijdvaardiger gemaakt en hij pleit voor meer waardering, betere beeldvorming en bescherming van het beroep.

Gillis ziet dat ze nog te vaak worden onderschat en gezien als administratieve ondersteuning, terwijl doktersassistenten juist cruciale beslissingen nemen binnen de zorgketen: “Wanneer iemand de huisarts belt, is de doktersassistent degene die beslist wat de volgende stap wordt. Zij of hij beoordeelt urgentie en bepaalt mede welke zorg iemand krijgt. Doktersassistenten staan opgesteld in de voorhoede van de zorg en ze zijn essentieel in het schakelen met de patiënt.”

Het achterhaalde beeld van de doktersassistent is hardnekkig. De oorzaak ligt in de naam zelf en het verleden, toen de doktersassistent nog letterlijk de vrouw van de huisarts was. Ze nam de telefoon aan en verzorgde de administratie. Inmiddels is het beroep volledig geprofessionaliseerd. Het beroep heeft een totaal andere invulling gekregen, maar Gillis denkt niet dat het bedenken van een andere functietitel de oplossing is. “Het begrip is te ingeburgerd en het probleem zit hem vooral in onbekendheid met de werkelijke inhoud van het vak.”

Tegenwoordig is de doktersassistent een veelzijdige zorgprofessional met medische kennis en een grote verantwoordelijkheid. “Doktersassistenten triëren, adviseren patiënten, verrichten medisch-technische handelingen, helpen de praktijk organiseren en schakelen veelvuldig tussen zorgvragen en ook instanties.” Juist die combinatie van medische expertise, overzicht en menselijk contact maakt hun bijdrage zo waardevol. Gillis noemt doktersassistenten zorgbepalend. “Ze maken de zorg laagdrempeliger, waardoor patiënten snel geholpen kunnen worden. Groot voordeel: minder druk op de huisartsen, die daarmee tijd overhouden voor complexere zorgvragen. Het maakt huisartsenzorg efficiënter."

Volgens Gillis vraagt het vak van doktersassistent om veel meer dan alleen organisatorisch talent. Het juiste beeld is dat van een volwaardige zorgprofessional: medisch onderlegd, communicatief sterk, stressbestendig en voortdurend bezig met het inschatten van situaties. Hij ziet bovendien dat doktersassistenten in sommige Rotterdamse wijken - het werkgebied van Zovida - regelmatig geconfronteerd worden met complexe sociale problematiek, taalbarrières en laaggeletterdheid. Doktersassistenten zijn volgens hem echte duizendpoten, die in een uitdagende dynamiek met veel overtuiging en daadkracht, zorg verlenen.

De vraag is dus hoe we het beeld kantelen. Gillis: “Dat beeld verandert niet vanzelf. Daar is blijvende aandacht voor nodig: in campagnes, vacatureteksten, wachtkamers en dagelijkse communicatie. Alleen door steeds opnieuw zichtbaar te maken wat doktersassistenten daadwerkelijk doen, ontstaat waardering voor de verantwoordelijkheid en expertise die bij het beroep horen.” Ook huisartsen hebben daar volgens Gillis een belangrijke rol in. Door steeds actief uit te dragen dat hun doktersassistent een veelzijdige en deskundige zorgprofessional is. “Als we dat verhaal op alle niveaus consequent blijven vertellen, zal de erkenning voor het vak groeien.”

In de wervingscampagne voor doktersassistenten die Zovida momenteel voert, reageren ze zelf op hun functietitel. Daarmee laadt de campagne de vele perspectieven die het vak kent. Juist dat vindt de bestuurder een sterke benadering: “Omdat de nadruk wordt gelegd op de verantwoordelijkheid van het vak, de medische kennis die ervoor nodig is, de variatie in werkzaamheden en de cruciale rol die doktersassistenten spelen binnen de huisartsenzorg.”

Ook binnen Zovida zijn doktersassistenten onmisbaar en de organisatie wil ze de waardering geven die ze verdienen. Het fundament is goede communicatie, begeleiding en ondersteuning vanuit de organisatie: “Zovida ontzorgt gezondheidscentra centraal om de doktersassistenten zo veel mogelijk te ontlasten. Ontwikkelmogelijkheden, trainingen en aandacht voor veiligheid, communicatie en waardering staan hoog op de agenda. Zo bieden we onder meer trainingen ‘omgaan met agressie’ en ‘communicatie met patiënten’ aan.” Zovida wil ook op andere manieren haar waardering zichtbaar maken, bijvoorbeeld via sociale activiteiten, teammomenten en erkenning vanuit de organisatie. Maar wat je als organisatie ook biedt, echte waardering ervaart de doktersassistent volgens Gillis vooral in haar of zijn directe team. Door een complimentje, verbondenheid en de wetenschap dat je gezien en gewaardeerd wordt als zorgprofessional.

Gillis pleit al jarenlang voor meer erkenning van het beroep doktersassistent, liefst met opleidingstitelbescherming onder artikel 34 van de Wet BIG. Volgens hem is het vreemd dat iedereen zich in Nederland ‘doktersassistent’ mag noemen, terwijl het om een zorgfunctie gaat met grote verantwoordelijkheden, medische bekwaamheid en directe invloed op de toegankelijkheid van zorg. Zo’n officiële erkenning zou volgens hem een belangrijke impuls geven aan de maatschappelijke waardering van het beroep en eindelijk bevestigen dat doktersassistenten zoveel meer zijn dan het ‘hulpje van de huisarts’.